Faillissement voorkomen met een herstructurering of WHOA akkoord

Ondernemers wachten vaak te lang. Dat is begrijpelijk: u bent gewend problemen zelf op te lossen en hoopt dat die ene grote opdracht of een betere maand de ruimte terugbrengt. Toch zijn er signalen die u serieus moet nemen. Een achterstand bij de Belastingdienst of het pensioenfonds, een bank die aanvullende zekerheden vraagt, leveranciers die met beslag of een faillissementsaanvraag dreigen, of lonen die u alleen nog kunt betalen door andere rekeningen te laten liggen.

Op dat moment is er meestal nog veel mogelijk. Schuldeisers hebben weinig belang bij een faillissement, omdat zij daarin vaak maar een klein deel van hun vordering terugzien. Dat geeft onderhandelingsruimte. Die ruimte wordt kleiner naarmate het vertrouwen afneemt en de kas leger raakt.

Welke route past, hangt af van de oorzaak van de problemen, de omvang van de schulden en de vraag of de onderneming zonder die schuldenlast winstgevend kan zijn. In het eerste gesprek brengt de advocaat dat met u in kaart. De belangrijkste routes zijn:

• Betalingsregelingen en uitstel. Afspraken met de Belastingdienst, de bank en de grootste leveranciers om lucht te krijgen.
• Een onderhands akkoord. U biedt alle schuldeisers een percentage van hun vordering aan tegen kwijting van de rest. Dit werkt alleen als iedereen vrijwillig instemt.
• Een WHOA akkoord. Een akkoord dat de rechtbank kan goedkeuren, zodat het ook geldt voor schuldeisers die tegen stemmen.
• Surseance van betaling. Tijdelijk uitstel van betaling onder toezicht van een bewindvoerder. In de praktijk eindigt dit vaak alsnog in een faillissement.
• Een gecontroleerde afbouw of een doorstart van de gezonde onderdelen, als redding van het geheel niet haalbaar is.

De Wet homologatie onderhands akkoord, kortweg WHOA, bestaat sinds 2021. De wet is bedoeld voor ondernemingen die hun schulden op termijn niet meer kunnen betalen, maar die na een sanering van die schulden weer levensvatbaar zijn. Een WHOA akkoord kan ook worden gebruikt om een onderneming gecontroleerd af te bouwen, als dat voor schuldeisers meer oplevert dan een faillissement.

U biedt uw schuldeisers, en eventueel uw aandeelhouders, een akkoord aan. Zij worden ingedeeld in klassen en stemmen per klasse. Een klasse stemt in als de voorstanders samen ten minste twee derde vertegenwoordigen van het bedrag waarover in die klasse is gestemd. Heeft ten minste één klasse ingestemd van schuldeisers die ook bij een faillissement iets zouden ontvangen, dan kunt u de rechtbank vragen het akkoord goed te keuren. Na die goedkeuring is het akkoord bindend voor alle betrokken schuldeisers, ook voor wie tegen stemde.

Tijdens het traject kan de rechtbank een afkoelingsperiode afkondigen. Schuldeisers kunnen zich dan tijdelijk niet op uw bezittingen verhalen en een faillissementsaanvraag wordt aangehouden. Die periode duurt maximaal vier maanden en kan worden verlengd tot in totaal acht maanden.

Er zijn ook grenzen. De rechten van werknemers uit hun arbeidsovereenkomst vallen buiten de WHOA. De rechtbank kan goedkeuring weigeren als schuldeisers met het akkoord slechter af zijn dan bij een faillissement. En het traject kost tijd en geld, dus er moet voldoende ruimte zijn om de onderneming gedurende die maanden draaiende te houden.

In de periode voor een mogelijk faillissement gelden voor bestuurders extra aandachtspunten. Fouten die u nu maakt, kunnen later leiden tot persoonlijke aansprakelijkheid. De advocaat bespreekt daarom altijd ook uw eigen positie.

• Kan uw BV belastingen of pensioenpremies niet meer betalen, dan moet u dat tijdig schriftelijk melden. In de regel is dat binnen twee weken nadat de betaling had moeten plaatsvinden. Zonder tijdige melding kunt u persoonlijk aansprakelijk worden voor die schulden.
• Ga geen nieuwe verplichtingen aan waarvan u weet of moet begrijpen dat de onderneming ze niet kan nakomen.
• Betaal niet alleen uzelf, familie of een verbonden vennootschap terwijl andere schuldeisers onbetaald blijven. Een curator kan zulke betalingen later terugdraaien.
• Houd de administratie bij en deponeer de jaarrekening op tijd.

Meer hierover leest u op de pagina over bestuurdersaansprakelijkheid.

De advocaat beoordeelt uw cijfers en contracten, brengt de posities van de schuldeisers in kaart en bespreekt met u welke route realistisch is. Daarna voert de advocaat namens u de onderhandelingen met de bank, de Belastingdienst en andere schuldeisers, stelt het akkoord op en begeleidt waar nodig de procedure bij de rechtbank. Vaak gebeurt dat in samenwerking met uw accountant of een financieel adviseur.

Blijkt redding niet haalbaar, dan is een eigen aangifte van faillissement soms de verstandigste stap. Bij een BV is daarvoor in de regel een besluit van de aandeelhouders nodig. Ook dan helpt een goede voorbereiding om de schade voor u, uw personeel en uw schuldeisers te beperken.

Niemand kan vooraf beloven dat een faillissement wordt voorkomen. Wel weet u na het eerste gesprek waar u staat en welke stappen zinvol zijn.