Doorstart na faillissement: de gezonde kern van de onderneming voortzetten

Bij een doorstart koopt een nieuwe of bestaande onderneming de bezittingen van de failliete vennootschap van de curator. Denk aan de voorraad, de inventaris, het klantenbestand, de handelsnaam, de website en lopende orders. De schulden gaan niet mee. Die blijven achter in de failliete vennootschap en worden door de curator afgewikkeld.

Voor de koper betekent dit een start zonder de last uit het verleden. Voor de curator betekent het een hogere opbrengst dan bij losse verkoop van de bezittingen. En voor klanten en een deel van het personeel betekent het dat de onderneming blijft bestaan. Die gedeelde belangen maken een doorstart vaak haalbaar, mits er snel wordt gehandeld.

Tijd is de belangrijkste factor. Na een faillissement vertrekken klanten en medewerkers en daalt de waarde van de onderneming met de dag. Een curator wil daarom binnen dagen of enkele weken zaken doen. Het verloop ziet er meestal zo uit:

• De curator inventariseert wat er is en nodigt geïnteresseerden uit om een bod te doen, vaak na het tekenen van een geheimhoudingsverklaring.
• U brengt een onderbouwd bod uit, bij voorkeur met bewijs dat de financiering rond is.
• De curator onderhandelt en kiest het bod dat voor de schuldeisers het meeste oplevert. Daarbij telt de prijs, maar ook de zekerheid van betaling en het aantal werknemers dat u overneemt.
• De rechter die toezicht houdt op het faillissement moet de verkoop goedkeuren. Heeft de bank een pandrecht op voorraad, inventaris of debiteuren, dan is ook haar medewerking nodig.

Let op: contracten gaan niet vanzelf mee. Met de verhuurder, belangrijke leveranciers, licentiegevers en de leasemaatschappij maakt u nieuwe afspraken. Leveranciers kunnen bovendien een eigendomsvoorbehoud hebben op zaken die u denkt te kopen. De advocaat brengt die risico's in kaart voordat u biedt en legt de afspraken met de curator vast in een overeenkomst.

De huidige ondernemer is vaak de meest logische doorstarter. U kent de klanten, het personeel en de markt. Dat mag, maar een curator bekijkt zo'n bod met extra aandacht. De curator wil zeker weten dat de prijs reëel is en dat er voor het faillissement geen bezittingen of klanten zijn verplaatst naar de nieuwe onderneming.

Tegelijk onderzoekt dezelfde curator de oorzaken van het faillissement en uw rol daarin. Onderhandelingen over de doorstart en vragen over mogelijke aansprakelijkheid lopen daardoor door elkaar. Het is verstandig om die twee sporen van begin af aan samen te bekijken. Lees meer op de pagina over bestuurdersaansprakelijkheid.

In een faillissement zegt de curator de arbeidsovereenkomsten op. De doorstarter biedt daarna in de regel een deel van de medewerkers een nieuw contract aan. De bescherming die werknemers normaal hebben bij de overgang van een onderneming geldt bij een faillissement in beginsel niet.

Toch vraagt dit onderdeel om zorg. De regels zijn door Europese rechtspraak in beweging, vooral bij een doorstart die al voor het faillissement is voorbereid. Daarnaast kunt u als opvolgend werkgever worden gezien, wat gevolgen kan hebben voor dienstjaren en tijdelijke contracten. Laat u hierover adviseren voordat u medewerkers iets toezegt.

Soms kan de gezonde kern ook zonder faillissement worden veiliggesteld, bijvoorbeeld door een akkoord met schuldeisers of een WHOA traject. Een verkoop van onderdelen vlak voor een faillissement is riskant: gebeurt dat onder de waarde of aan een verbonden partij, dan kan de curator de transactie later terugdraaien. Welke route past, leest u op de pagina over faillissement voorkomen.

Voor een concurrent, leverancier of investeerder kan een faillissement een kans zijn om snel te groeien. Houd er rekening mee dat een curator verkoopt zonder garanties en dat er weinig tijd is voor onderzoek. U koopt wat er is, in de staat waarin het is. Een scherp onderzoek in korte tijd naar eigendom, pandrechten, lopende verplichtingen en personeel voorkomt verrassingen achteraf.